Uit je burn-out

Het nut van psychotherapie bij burn-out.

Het nut van psychotherapie bij burn-out.

Afgelopen zomer kreeg ik een mailtje van “naar de film”, met de vraag of ik een artikel kon schrijven over het nut van psychotherapie bij burn-out.  Graag, uiteraard.  En wat nog mooier was, deze vraag kwam naar aanleiding van de film “Everybody happy” van Nic Balthazar.  Het zou worden opgenomen in een magazine dat op de première in verschillende steden werd verspreid. Dit magazine belicht burn-out op verschillende manieren en staat dus boordevol interessante artikels.  Mijn bijdrage werd ingekort en herleid tot een overzicht van de verschillende fasen die burn-out cliënten doormaken bij hun herstelproces.  Hieronder geef ik graag het oorspronkelijke artikel weer.  Wil je tevens graag een digitale versie van het ganse magazine, dat kan !  Vraag het magazine hier aan.

Burn-out-een-signaal-LR-page-012Ja ik wil het Burn-out magazine

Stel, je hebt pijn aan je knie.  Je gaat naar de dokter, die doet verschillende testen en adviseert je om een operatie te ondergaan.  Na die operatie krijg je een voorschrift voor de kinesist, die je via fysieke oefening kan begeleiding naar je herstel.  Je maakt hiervoor ruimte in je agenda, betaalt deze sessies en de mutualiteit vergoed hier een deeltje van.  Niemand kijkt hiervan op. 

Echter, bij stress en burn-out wachten mensen erg lang alvorens ze advies in winnen.  Het is algemeen aanvaard om je vermoeid te voelen, om hoofdpijn of maagklachten te hebben en om je sociale activiteiten op een laag pitje te zetten.  I.p.v. een bezoekje aan de huisarts, om te praten over de ongemakken, het slaaptekort, het gevoel dat het niet meer gaat, … gaan we nog eens extra door, extra over onze grenzen en manen we onszelf aan om vooral niet op te geven.  Het zal wel weer beter worden, toch ? 

Helaas, hoe langer je lichaam met chronische stress kampt, hoe meer fysieke, mentale en emotionele klachten er ontstaan.  Tijdig aan de alarmbel trekken is dus de boodschap. 

Een therapeut of psycholoog kan je dus begeleiden, op je weg naar herstel.  Als cliënt ga je daarbij door verschillende fasen. 

Het herkennen van burn-out is fase 1.  Beseffen dat je over je grenzen bent gegaan, dat je veel van jezelf vraagt, dat je functioneert in een wereld van moeten i.p.v. willen en dat je perfectionisme iedereen dient behalve jezelf.  Als je daarbij ook nog inzichten krijgt in hoeveel je geeft ligt de weg naar acceptatie open.  Dit acceptatieproces is voor iedereen anders.  Sommige mensen hebben enkel de bevestiging van de huisarts of therapeut nodig, sommigen blijven het nog een tijdje minimaliseren.  Als je zo hard gevochten hebt tegen die burn-out, is toegeven dat het je toch is overkomen niet altijd gemakkelijk, hoe duidelijk de signalen ook zijn. Ik zie soms cliënten in mijn praktijk die nog enkele maanden in vechtmodus blijven zitten en hoewel de symptomen herkennen, nog altijd hopen dat het zich vanzelf oplost.  Als psychotherapeut is het belangrijk om begrip te blijven tonen en vooral feiten te blijven benoemen, stress-educatie te geven en aan de slag te gaan met oefeningen die gedrags- en gedachtenpatronen bloot leggen.    

In fase 2 erken je dus dat die burn-out realiteit is.  Een belangrijke fase, want dan sta je meer open voor hulp en ben je tevens bereid om zelf meer stappen te zetten, die je herstel kunnen bevorderen.  In de praktijk betekent dit vaak dat mensen zichzelf het recht toe-eigenen om een tijdje in ziekteverlof te blijven, dat ze zichzelf toestaan om te rusten wanneer ze moe zijn en dat ze bereid zijn om met zichzelf aan de slag te gaan. De acceptatiefase is hier een feit.

Zo belandt men automatisch in fase 3, de verkenningsfase.  Samen met de psycholoog of therapeut ga je op zoek naar manieren om zowel je mentale, emotionele als fysieke batterij terug op te laden.  Je neemt daarbij zelf je proces in handen en start een heuse ontdekkingstocht.  Onthou hierbij dat een burn-out een energiestoornis is, dus geen stemmingsstoornis zoals bij een depressie.  Het vergt dan ook een aanpak die op het verhogen van de energie gericht is.  Een uitgeput lichaam is niet op 1, 2, 3 hersteld.  Wat kan dit energieniveau verhogen ?  Sommige cliënten hebben baat bij mindfulness of yoga, anderen vinden terug energie in gedoseerde sport of een creatieve hobby.  Voor diegenen die nog in staat zijn om te lezen, is lectuur vaak een fijne hulpbron.  Die hulpbronnen installeren is overigens heel waardevol.  Door deze te herkennen, door zelf te leren opmerken wanneer het energiepijl daalt of stijl, zijn cliënten in staat om zelf te kiezen voor datgene wat ze op bepaalde momenten nodig hebben.  In therapie tracht ik ook de brug te slaan naar simultane begeleiding op vlak van bijvoorbeeld voeding, relaxatie, extra testen bij de huisarts.  Ik adviseer cliënten bijvoorbeeld om bloed te laten prikken om bijnieruitputting en vitamine- of mineralentekorten op te sporen.  Als therapeut tracht ik mijn cliënten op alle vlakken te versterken.

De herstelfase, fase 4, is een proces van vallen en opstaan en zet sterk in op zelfzorg.  Deze fase stopt niet bij werkhervatting.  Als therapeut weet ik intussen, uit ervaring met mijn cliënten en door mijn eigen pre-burn-out fase jaren geleden, dat een burn-out sporen nalaat.  Voor de buitenwereld ben je “genezen” van zodra je terug kan gaan werken, net zoals wanneer je zes weken na een knie-operatie je je krukken mag opbergen en weer aan de slag mag.  Onze maatschappij is immers sterk gericht op “wat we doen”.  Echter, bij werkhervatting blijft begeleiding cruciaal.  We werken daar naartoe door tijdens de therapie cliënten te leren om hun gedachten- en gedragspatronen te herkennen en oefenen ze om hier anders mee om te gaan.  Vaak beperkt dit oefenen zich in die fase tot contacten en situaties in de privé sfeer.  Ik benadruk dat het ook in die context vaak moeilijk is om nee te leren zeggen, je kwetsbaar te durven opstellen en om hulp te leren vragen.  De werksituatie- en omgeving tijdig in kaart brengen, is dus een belangrijke stap binnen de therapie.  Soms is burn-out sterk werkgerelateerd, soms ligt een combinatie van factoren aan de basis en veroorzaken situaties in de privé sfeer chronische stress, die uiteindelijk ook effect heeft op het welbevinden op het werk. 

In fase 5 ga je weer aan de slag en ligt de focus op doseren.  En ik benadruk opnieuw dat, wanneer cliënten terug aan de slag gaan, een tweesporenbeleid belangrijk is.. Begeleiding op de werkvloer, deeltijdse werkhervatting, open communicatie, … draagt op een positieve manier bij tot verder herstel.  Een werknemer die onder het nulpunt is beland, kan na enkele maanden tot soms (meer dan) een jaar thuis zijn niet meteen terug functioneren om het niveau van weleer.  En dat is maar goed ook, want tijdens deze terugkeerperiode dient de cliënt het geleerde opnieuw om te zetten in de praktijk, op het werk.  Opvolging door een psycholoog of therapeut blijft ook in deze fase cruciaal.  Na een drietal weken terug aan de slag te zijn, vertellen cliënten dat ze zich opnieuw erg vermoeid voelen en dat ze bang zijn om terug in hun oude patronen te hervallen.  Het is dan belangrijk om te beseffen, al cliënt, dat je niet voor niets zo hard aan jezelf hebt gewerkt en dat je prioriteit aan zelfzorg mag geven.  Dit is opnieuw een proces van vallen en opstaan, maar niet onmogelijk, mits de juiste begeleiding.  De hulpbronnen blijvend inzetten kan alvast helpen.

Fase 6 resulteert in een heus transformatieproces.  Want ook al blijft burn-out dus nog wel een jaar of 2 nazinderen, iedereen kan herstellen van burn-out.  De meeste cliënten zijn achteraf dankbaar voor hun burn-out.  Ze beseffen eens te meer dat het leven meer biedt dan enkel hollen en maar doorgaan en hebben het roer omgegooid.   Wacht dus niet te lang om je te laten begeleiding, ook preventief kan je reeds aan de slag en kan je voorkomen dat je out valt.  De klik met de therapeut of psycholoog is een belangrijk criteria voor een goede begeleiding.  Durf dus kritisch te zijn en te vertrouwen op je gevoel en intuïtie en desnoods van begeleider te veranderen. 

Karine Van Oosterbos

Psychotherapeut in de Interactionele Vormgeving

29-08-2016

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *